Samenvatting: dit moet je weten
- In nieuwbouw is een aardgasaansluiting niet meer toegestaan voor bouwaanvragen vanaf 1 januari 2025. Een stookolieketel plaatsen mag in nieuwbouw al sinds 2022 niet meer.
- In bestaande woningen mag een gasketel nog vervangen worden. Een algemeen verbod met een vaste einddatum bestaat in Vlaanderen niet, maar Europa mikt op het uitfaseren van fossiele ketels tegen 2040.
- Vanaf 2028 verschuiven de lasten van elektriciteit naar fossiele brandstoffen en komt de Europese CO₂-heffing ETS-2 erbij. Gas, stookolie en propaan worden daardoor duurder, elektriciteit niet. Op lange termijn maakt dat de warmtepomp de meest prijsbewuste keuze.
- Hout- en pelletkachels vallen buiten die heffing, maar stoten ook in moderne uitvoering meer fijn stof uit dan een hoogrendementsgasketel.
- Een warmtepomp haalt per kWh stroom ongeveer drie tot vier kWh warmte uit de omgeving en kan in de zomer ook koelen. Dat maakt hem in de meeste woningen de logische keuze.
- Niet elke woning is er meteen klaar voor. Bij een slecht geïsoleerde woning met hoge-temperatuurradiatoren is een hybride systeem of eerst isoleren soms verstandiger.
Wie bouwt of verbouwt, kiest ook een verwarmingssysteem. Die keuze is minder vrij dan tien jaar geleden. De regels in Vlaanderen schuiven op naar elektrische verwarming, fossiele brandstoffen worden gaandeweg duurder en de zomers worden warmer, waardoor koelen een vraag is geworden die je vroeger niet stelde.
In deze gids overlopen we alle gangbare opties: wat mag nog, wat doet elk systeem goed en waar zit de beperking. Airquality plaatst warmtepompen en airco’s, dat zeggen we er meteen bij. Daarom steunen we op officiële bronnen en vermelden we ze onderaan, zodat je alles zelf kan nakijken.
Wat mag nog en wat niet meer?
Nieuwbouw
Heb je je bouwaanvraag ingediend op of na 1 januari 2025, dan krijg je geen aardgasaansluiting meer. Een stookolieketel in een nieuwbouw is al sinds 1 januari 2022 verboden. Sinds 2023 moet een nieuwbouw bovendien kunnen verwarmen op lage watertemperatuur, zodat een warmtepomp zonder aanpassingen kan worden aangesloten. Ligt er geen warmtenet in de straat, dan is een warmtepomp volgens de Vlaamse overheid de meest logische keuze.
Ingrijpende energetische renovatie
Ook bij een omvangrijke renovatie mag er sinds 2022 geen stookolieketel meer komen. Voor bouwaanvragen vanaf 1 januari 2025 moet de verwarmingsinstallatie bovendien een minimaal installatierendement van 130% halen. In de praktijk betekent dat minstens een hybride warmtepomp, dus een ketel gecombineerd met een warmtepomp. Warmtenetten, luchtverwarming en lokale toestellen zoals kachels zijn van die eis vrijgesteld.
Bestaande woning met een werkende ketel
Een werkende gasketel moet niet weg. Je mag ze ook nog vervangen door een nieuwe gasketel, al staat daar sinds 1 juli 2025 21% btw op in plaats van 6%. Voor een warmtepomp blijft het tarief 6%.
Bij stookolie ligt het strenger. Ligt er gas in de straat, dan mag je de ketel sinds 2022 niet meer vervangen, ook niet onder garantie. Kleine onderdelen zoals een brander mogen wel nog. Ligt er geen gasnet in de buurt, dan mag een oude stookolieketel nog door een nieuwe worden vervangen. Koop je een woning met een werkende stookolieketel, dan moet je ze niet onmiddellijk vervangen.
Wil je een bestaande woning nieuw aansluiten op het gasnet, dan reken je sinds 2025 de werkelijke aansluitkost aan in plaats van het vroegere begrensde bedrag.
Wat de komende jaren verandert
Vanaf 2028 moeten leveranciers van aardgas, stookolie en propaan Europese CO₂-rechten kopen (ETS-2) en rekenen ze die kost door. Elektriciteit valt er niet onder. In dezelfde periode verschuift de overheid lasten van elektriciteit naar fossiele brandstoffen: de federale accijnzen tussen 2026 en 2029, de Vlaamse beleidskosten in 2028.
De Vlaamse overheid heeft de gevolgen doorgerekend bij een CO₂-prijs van 45 euro per ton, telkens inclusief een wagen op benzine of diesel. Een goed geïsoleerde woning op aardgas betaalt dan ongeveer 170 euro per jaar extra, een slecht geïsoleerde woning op stookolie ongeveer 548 euro. Een goed geïsoleerde woning met warmtepomp en elektrische wagen betaalt niets extra. De Europese Commissie verwacht in de eerste jaren een CO₂-prijs tussen 55 en 69 euro per ton. Meer uitleg vind je in ons artikel over ETS-2. Een verwarmingssysteem blijft jaren in huis, dus wie nu kiest, kiest ook voor de prijzen van straks.
Het Europees Parlement keurde in 2024 de herziene gebouwenrichtlijn (EPBD) goed, met als einddoel dat verwarmingsketels op fossiele brandstoffen uiterlijk in 2040 verdwijnen. Subsidies voor losstaande fossiele ketels zijn bovendien vanaf 2025 verboden. Een algemeen verbod op gasketels in bestaande woningen bestaat in Vlaanderen vandaag dus niet. Wie nu een gasketel plaatst, doet dat wel in een context waarin gas jaar na jaar duurder wordt en de regels strenger.
Welke verwarmingssystemen zijn er?
Aardgasketel
Een condenserende gasketel is vertrouwd en compact en werkt met bestaande radiatoren op hoge temperatuur. In nieuwbouw kan je ze niet meer kiezen. In een bestaande woning blijft ze mogelijk, maar de stookkost stijgt door de taxshift en ETS-2, de uitstoot gebeurt bij jou thuis en een gasketel kan niet koelen. Als eindkeuze voor de komende twintig jaar is ze een risico, als tijdelijke oplossing in een bestaande woning kan ze nog.
Stookolieketel
Voor stookolie gelden de strengste regels van alle fossiele systemen. Je hebt bovendien een opslagtank nodig. Het systeem krijgt ook het grootste aandeel in de verwachte meerkost door ETS-2, met de bedragen uit het voorbeeld hierboven. Heb je er nog een, plan dan het moment van vervanging in plaats van te wachten op een defect, want na een pech in de winter heb je weinig tijd om te kiezen.
Hout- en pelletkachel
Een kachel geeft sfeer en verwarmt snel de ruimte waar ze staat. Hout en pellets vallen buiten ETS-2. De Vlaamse Milieumaatschappij wijst er wel op dat ook een moderne hout- of pelletkachel meer fijn stof uitstoot dan een hoogrendementsgasketel, waarbij een pelletkachel beter scoort dan een houtkachel. Een algemeen verbod op houtstoken bestaat in Vlaanderen niet, maar gemeenten kunnen bij slechte luchtkwaliteit een tijdelijk stookverbod invoeren. De Vlaamse overheid liet ook onderzoeken hoe oude kachels en open haarden kunnen worden uitgefaseerd. Als bijverwarming is een kachel verdedigbaar. Als enige verwarming van de woning niet, want ze verwarmt één ruimte en vraagt dagelijks werk.
Elektrische verwarming
Elektrische radiatoren, convectoren en infraroodpanelen zetten één kWh stroom om in één kWh warmte. Een warmtepomp met een seizoensrendement van 4,2 levert voor dezelfde stroom ruim vier keer zoveel. Directe elektrische verwarming is daarom enkel zinvol bij een zeer kleine warmtevraag, bijvoorbeeld in een kleine, uitstekend geïsoleerde ruimte.
Warmtenet
Ligt er een warmtenet in de straat, dan kan je daarop aansluiten en heb je zelf geen verwarmingstoestel meer nodig. Warmtenetten zijn nog zeldzaam: ongeveer 0,3% van de Vlaamse huishoudens is aangesloten. Of het voor jouw woning een optie is, hangt dus volledig af van de ligging.
Hybride warmtepomp
Een hybride systeem combineert een warmtepomp, meestal een lucht-waterwarmtepomp, met een gasketel die bijspringt bij strenge kou. Het is een tussenoplossing voor renovaties waar de isolatie nog onvoldoende is of de radiatoren hoge temperaturen vragen. Het voldoet aan de eis van 130% installatierendement bij een ingrijpende renovatie. Je blijft wel aan gas gebonden, je hebt twee toestellen en ETS-2 blijft op het gasdeel van toepassing.
Lucht-waterwarmtepomp
Een lucht-waterwarmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en geeft ze af aan het water in je verwarmingscircuit. Ze kan ook het sanitair warm water leveren en in de zomer koelen. Volgens Daikin ligt het gemiddelde seizoensrendement (SCOP) bij een aanvoertemperatuur van 35 °C op 4,2, bij 55 °C op 3,0 en bij 65 °C op 2,6. Hoe lager de temperatuur waarop je woning kan verwarmen, hoe zuiniger het systeem werkt. Voor nieuwbouw en voor goed geïsoleerde renovaties is dit de standaardkeuze.
In Welke warmtepomp past bij jouw woning lees je hoe je het juiste toestel bepaalt.
Bodem-waterwarmtepomp
Een bodem-waterwarmtepomp haalt warmte uit de grond, waar de temperatuur het hele jaar stabiel blijft. Daardoor presteert ze regelmatig, ook bij felle kou. Ze vraagt wel een boring of voldoende grondoppervlak voor de lussen, en een grotere voorinvestering. Dat maakt haar vooral interessant bij nieuwbouw met ruimte rond de woning. In een rijhuis of stadswoning is ze zelden haalbaar.
Lucht-luchtwarmtepomp (airco)
Een airco is een lucht-luchtwarmtepomp: ze koelt in de zomer en verwarmt in de winter. Daikin geeft een gemiddeld seizoensrendement van 4,2 en meldt dat verwarmen mogelijk is tot een buitentemperatuur van -15 °C. De warme lucht komt uit binnenunits aan de wand, vloer of het plafond, zodat je geen radiatoren of vloerverwarming nodig hebt. Op één buitenunit kan je maximaal vijf binnenunits aansluiten. Ze kan niet worden gekoppeld aan bestaande radiatoren en levert geen sanitair warm water, tenzij in bepaalde configuraties met een boiler. Een airco past goed bij appartementen, kleine of goed geïsoleerde woningen en als aanvulling op een ander systeem.
Hoe dat in de praktijk werkt, lees je in verwarmen met een airco en op onze pagina over de lucht-luchtwarmtepomp.
Het afgiftesysteem bepaalt mee het rendement
Een warmtepomp werkt het zuinigst op lage temperatuur. Daikin maakt het onderscheid tussen lagetemperatuurwarmtepompen, die water van ongeveer 35 tot 45 °C leveren, en hogetemperatuurwarmtepompen, die water tot boven 60 °C verwarmen. De eerste passen bij nieuwbouw en goed geïsoleerde woningen, de tweede bij renovaties met bestaande radiatoren, maar ze verbruiken meer. Welk afgiftesysteem je kiest, bepaalt dus welke warmtepomp mogelijk is.
- Vloerverwarming is comfortabel, onzichtbaar en geeft een constante temperatuur. Ze reageert traag en vraagt een vloerbedekking met lage warmteweerstand, zoals tegels of bepaalde parketsoorten.
- Ventiloconvectoren zijn discrete toestellen die snel reageren en bij een omkeerbare warmtepomp ook koelen. Ze vragen regelmatig onderhoud tegen stof en geurhinder.
- Lagetemperatuurradiatoren werken met water onder 50 °C, terwijl traditionele radiatoren 70 tot 90 °C vragen. Volgens Daikin besparen ze ongeveer dertig procent energie voor hetzelfde comfort. Ze moeten groter zijn dan gewone radiatoren, wat in kleine ruimtes lastig kan zijn.
Heb je al radiatoren, dan geeft de 50-gradentest een eerste indicatie. Zet tijdens een koude periode de aanvoertemperatuur van je ketel op 50 graden in plaats van 70 of 80. Blijft het comfortabel warm, dan kunnen je radiatoren waarschijnlijk blijven.
Meer uitleg vind je in warmtepomp op hoge of lage temperatuur.
Koelen telt mee in de keuze
De zomer van 2026 bracht drie landelijke hittegolven en 35,9 °C in Ukkel op 14 augustus. Een KU Leuven-studie besluit dat veel Belgische woningen onvoldoende voorbereid zijn op verdere opwarming, omdat ontwerp en renovatie zich vooral richten op warmtebehoud in de winter.
Experts pleiten voor een volgorde: eerst groen rond de woning, dan zonnewering om de warmte buiten te houden en pas daarna actieve koeling. Wij onderschrijven dat. Heb je na die stappen toch koeling nodig, dan krijg je die bij een omkeerbare warmtepomp of airco zonder bijkomend toestel. Een gasketel, een stookolieketel of een kachel kan dat niet.
Wat past bij jouw situatie?
Je bouwt nieuw
Een lucht-waterwarmtepomp op vloerverwarming of ventiloconvectoren is de gangbare combinatie. Is de woning compact en uitstekend geïsoleerd, dan kan een lucht-luchtwarmtepomp volstaan. Bodem-water is een optie als je veel grond hebt.
Je renoveert een goed geïsoleerde woning
Doe eerst de 50-gradentest. Slaagt die, dan werkt een lucht-waterwarmtepomp meestal met je bestaande radiatoren. Slaagt ze niet, dan zijn lagetemperatuurradiatoren, ventiloconvectoren of een lucht-luchtwarmtepomp mogelijke alternatieven.
Je renoveert een woning met veel warmteverlies
Begin met gerichte isolatie, zoals het dak en het glas. Een warmteverliesberekening toont wat het meeste oplevert. Wil je al een warmtepomp plaatsen, dan is een hybride systeem een tussenstap. Een stadswoning is vaak eenvoudiger dan je denkt, meer hierover lees je in onze blogpost warmtepomp in een rijhuis of herenhuis.
Je woont in een appartement
Dan beslist de vereniging van mede-eigenaars mee. Een lucht-luchtwarmtepomp met enkele binnenunits is vaak de praktische oplossing, zeker als je ook wilt koelen. Een collectieve warmtepomp kan op gebouwniveau een optie zijn.
Wanneer is een warmtepomp niet de beste eerste stap?
Een warmtepomp past niet in elke situatie meteen. Heeft je woning veel warmteverlies en vragen je radiatoren water van 70 tot 80 °C, dan loopt het verbruik op en is eerst isoleren verstandiger. Is er geen plaats voor een buitenunit of staan de buren dicht op de gevel, dan moet de plaatsing zorgvuldig bekeken worden, zie geluid van een warmtepomp. Verhuis je binnen enkele jaren, dan weegt de investering anders.
Heb je een gasketel die goed werkt, dan hoef je haar niet te vervangen. Houd wel rekening met het moment waarop ze het begeeft. Een ketel valt meestal uit in de winter, en dan is er weinig tijd om rustig te kiezen.
Premies
Sinds 1 maart 2026 gelden nieuwe warmtepomppremies via Mijn VerbouwPremie. De hoogte hangt af van je inkomen: lagere inkomens krijgen meer, de 30% hoogste inkomens minder. Voor de installatie heb je een RESCert-installateur nodig. De actuele bedragen en voorwaarden vind je op de officiële pagina van Mijn VerbouwPremie voor warmtepomp en in ons overzicht van de warmtepomppremies 2026.
Veelgestelde vragen over verwarmingssystemen
Mag ik nog een gasketel plaatsen?
In nieuwbouw niet meer als je bouwaanvraag dateert van 1 januari 2025 of later. In een bestaande woning mag je een gasketel nog vervangen, maar het btw-tarief is sinds 1 juli 2025 21%. Bij een ingrijpende energetische renovatie moet je installatie minstens 130% rendement halen, wat in de praktijk een hybride warmtepomp vraagt.
Wanneer wordt stookolie verboden?
Er is in Vlaanderen geen algemeen verbod met een vaste einddatum voor bestaande stookolieketels. Wel is het plaatsen van een stookolieketel sinds 2022 verboden in nieuwbouw en bij een ingrijpende renovatie. In een bestaande woning mag je ze niet meer vervangen als er gas in de straat ligt. Op Europees niveau is 2040 het einddoel om fossiele ketels uit te faseren.
Is een warmtepomp goedkoper in gebruik dan een gasketel?
Vandaag liggen ze dicht bij elkaar. Volgens minister Hans Bonte is elektriciteit nu ongeveer vier keer zo duur als gas, en een warmtepomp met een seizoensrendement rond 4 levert per kWh stroom ongeveer vier kWh warmte. Een verwarmingssysteem blijft echter jaren in huis, en de prijsontwikkeling gaat in één richting. Vanaf 2028 verschuiven de lasten van elektriciteit naar fossiele brandstoffen en komt ETS-2 erbij op gas, stookolie en propaan. Elektriciteit valt daar niet onder. Met zonnepanelen wek je bovendien een deel van de stroom zelf op, en met een omkeerbare warmtepomp koel je in de zomer zonder extra toestel. Op lange termijn is de warmtepomp daarom de meest prijsbewuste keuze, en omdat er bij jou thuis niets verbrand wordt ook de duurzaamste.
Kan ik mijn woning verwarmen met alleen een airco?
Ja, als de woning goed geïsoleerd is en de binnenunits goed verdeeld staan. Een airco verwarmt volgens Daikin tot een buitentemperatuur van -15 °C. Ze levert geen sanitair warm water en kan niet op bestaande radiatoren worden aangesloten.
Mag ik nog een houtkachel plaatsen?
Ja, er is geen algemeen verbod. Een kachel moet wel voldoen aan de productnormen en gemeenten kunnen bij slechte luchtkwaliteit een tijdelijk stookverbod invoeren. Als hoofdverwarming raden we een kachel af, omdat ze één ruimte verwarmt en meer fijn stof uitstoot dan een moderne gasketel.
Moet ik nu al overstappen op een warmtepomp?
Niet noodzakelijk. Bouw of verbouw je nu, of is je ketel aan vervanging toe, dan is dit wel het moment om te kiezen. Werkt je ketel nog, dan kan je het vervangmoment plannen en intussen nagaan of je woning klaar is voor een warmtepomp.
Twijfel je welk systeem past?
Elke woning is anders. Daarom kijken we eerst naar de woning en pas daarna naar het toestel. Vraag een vrijblijvende offerte aan en we bekijken samen wat in jouw situatie kan, ook wanneer dat geen warmtepomp is.
